Historia roweru w Polsce – 10 mniej znanych faktów

Historia roweru w Polsce – 10 mniej znanych faktów

Składak Wigry 3, sukcesy Rafała Majki i rower Kasi Tusk – zwykle to kojarzy się z historią rowerów w Polsce. Na szczęście w annałach można znaleźć znacznie ciekawsze rzeczy.

Krakowskie rowery są rówieśnikami Wyspiańskiego

Pierwszy bicykl pojawił się w Krakowie w 1869, czyli w roku narodzin autora „Wesela”. Ulice w tamtym czasie wyglądały zupełnie inaczej niż dziś. Łatwiej można było na nich spotkać Jana Matejkę czy Tadeusza Boya-Żeleńskiego niż tramwaj lub samochód. Pierwsze auto pojawiło się na ziemiach polskich 18 lat później.

Regulaminy jazdy na kole

Historia przepisów dotyczących rowerzystów sięga czasów znacznie wcześniejszych niż uchwalenie prawa o ruchu drogowym. Pierwsze tego typu dokumenty pojawiły się na początku XX wieku. O krakowskim regulaminie jazdy na kole pisaliśmy już na blogu. Zakazywał on ówczesnym rowerzystom „jechać szybko t. j. w tempie przewyższającem chyżość raźnego kłusu koni”.

Sienkiewicz, Prus i Skłodowska-Curie jeździli rowerami

Cała trójka należała do Warszawskiego Towarzystwa Cyklistów, które powstało w 1886 r. Organizacja promowała kolarstwo sportowe i turystyczne. Z polską noblistką związana jest kolejna ciekawostka – razem z mężem, Piotrem Curie, w podróż poślubną pojechali na rowerach.

maria skłodowska-curie rower

Kiedyś rowery były samochodami

Zanim w języku polskim przyjęła się nazwa „rower”, nasi pradziadowie testowali kilka innych wariantów. W XIX wieku rowery nazywano welocypedami, kołopedami, kołami, samojezdami i samochodami właśnie. Podobna różnorodność panowała w przypadku określeń osób jeżdżących na dwóch kółkach. Mówiono wtedy o kolarzach, cyklistach, bicyklistach, kołownikach i kołowcach.

Wszystkiemu winni są cykliści

Nie od dziś rowerzystów, wymienianych jednym tchem obok Żydów i masonów, obwinia się za całe zło świata. Gdy pierwsze rowery wyjechały na ulice polskich miast, budziły wielkie zainteresowanie. Jedni byli ciekawi zasady działania dziwacznej maszyny, inni bali się „kołowników” i posądzali o kontakty z siłami nieczystymi.

Bidon, karabin i inne rowerowe gadżety

Przed II Wojną Światową radomska Fabryka Broni Łucznik była największym producentem rowerów w Polsce. W ofercie mieli specjalną edycję przeznaczoną dla wojska. Oprócz uchwytów na karabin i inne żołnierskie gadżety, model oznaczony numerem 35 posiadał wzmocnioną ramę, zielony lakier i dwie zębatki (z 18 i 22 zębami). Dzięki temu można było zmienić przełożenie. Wystarczyło tylko odkręcić koło i zamocować je odwrotnie. Łatwizna.

rower wojskowy łucznik

Rowery miały tablice rejestracyjne

Obowiązek rejestracji rowerów pojawił się w latach 20. XX wieku i istniał aż do 1964 r. Właściciel otrzymywał „dowód rejestracyjny” i tabliczkę, którą należało zamocować z tyłu pod siodełkiem. Początkowo tablice były żółte z czarnymi literami, później tło zmieniono na kolor czarny.

Nową Hutę budowano z myślą o rowerzystach

Pierwsze drogi rowerowe w tym robotniczym raju powstały już w latach 50. XX wieku. Wyznaczono je przy okazji budowy głównych ulic. Do dziś zachowała się trasa na odcinku ulicy Bulwarowej. Teraz wygląda tak:

Możesz przejechać się rowerem Kazimierza Nowaka

Nie chodzi niestety o oryginalny pojazd, którym Nowak przemierzał Afrykę, ale o jego „spadkobiercę”. Podróżnik jeździł bowiem rowerem niemieckiej marki Brennabor. Po długich latach markę przywróciła do życia polska firma, która do dziś produkuje rowery. Wisienką na torcie jest fakt, że uczestnicy wyprawy sztafetowej Afryka Nowaka używali właśnie rowerów Brennabora.

Kazimierz Nowak rower

Pierwszy kotrapas powstał w Poznaniu

To w zasadzie zabawne, bo Poznań nie słynie z rozwiązań przyjaznych rowerzystom. Pisała o tym Majka w tekście Poznaniu, obudź się, tej! Tymczasem stolica Wielkopolski zasłynęła jako pierwsze miasto w Polsce, w którym umożliwiono ruch rowerzystów „pod prąd” na ulicy jednokierunkowej. I to już w 1993 r. Historyczne miejsce znajduje się w Poznaniu przy ulicy Wronieckiej.

pierwszy kontrapas poznań

Źródła: I Bike Kraków, wRower, Stare Rowery, PWN, Wikipedia, Gazeta.pl, Oldtimery

Fot. 12, 3, 4, 5